donderdag 1 september 2016

Langs de oevers van de Yangtze. Brief aan Ruben Terlou.

Beste Ruben,
 
Ik ga al eens op reis.  Meteen een bekentenis bij het begin van deze brief.  Het kan u misschien een beetje vreemd voorkomen.  Heel misschien had u verwacht dat ik mij even zou voorstellen.  Dat zou een juister begin van een brief zijn.  Want ik ken u niet.  U kent mij niet.  Dan zou een korte voorstelling best wel op zijn plaats zijn.  Dat werd mij zo geleerd.  Met twee woorden spreken en altijd u zelf voorstellen aan nieuwe mensen.  Dat vertelde mijn vader.  Dat vertelde mijn moeder.  Op hun wijze van opvoeden hadden mijn ouders eenzelfde visie.  Daarin waren zij niet uit elkaar te spelen.  Eenheid in visie, dat schept duidelijkheid.  Zeker voor een opgroeiend kind.
 
Zoals ik al zei, ik ga wel eens op reis.  Maar in dat reizen verschil ik misschien van de doorsneereiziger.  Dat verschil schuilt in de voorbereiding.  Die heb ik niet.  Ik bereid mij niet voor.  Nooit.  Op voorhand lees ik geen enkel boek.  Geen enkele reisgids.  Dat alles hou ik ver weg van mij.  Ik kies voor deze benadering omdat ik onbevangen wil vertrekken.  In mijn hoofd wil ik geen voorafspiegelingen maken.  Ik wil geen verwachtingen creëren.  Want dat kan gevaarlijk zijn.  Verwachtingen kunnen al eens tegenvallen.  Ik wil dat het land mij kan verrassen.  Ik wil het land zelf leren kennen.  Ik wil zelf kijken.  Luisteren.  Smaken.  Betasten.  Het reizen beschouw ik als een kennismaking.  Een aftastende, verkennende kennismaking.  Pas later, als ik opnieuw thuis ben, volgt de studie.  Dan wil ik lezen.  Dan wil ik zien.  Pas dan wil ik mijn ervaringen aftoetsen.  Pas dan wil ik mijn ervaringen plaatsen in het grotere geheel.  Om zo tot een beter en dieper begrip te komen van het bereisde land.
 
Enkele jaren terug vertrok ik naar China.  Met een bang hartje.  Ondanks het feit dat ik nauwelijks iets van het land kende, had ik toch een bepaald beeld.  Een beeld, gevormd door de media.  Door de nieuwsberichten omtrent het land.  Dat beeld was niet echt flatterend.  Maar die gedirigeerde beeldvorming hield mij niet thuis.  Integendeel.  Ik wou op onderzoek.  Ter plaatse wou ik op zoek naar de waarheid.  Naar begrip.
 
Drie weken lang trok ik door het land.  Door een deel van het land.  Drie weken is te kort om dat grote land te ontdekken.  Maar toch volstonden die drie weken om dat wonderlijke te bewerkstelligen.  Wat ik niet verwacht had, gebeurde.  Ik raakte gefascineerd door het land.  Raakte gecharmeerd door de bewoners van datzelfde land.  China kroop onder mijn huid.  Nog steeds doe ik verwoede pogingen om dat grote land te begrijpen.  Want dat is niet evident.  Dat heb ik intussen geleerd.  Het is bijzonder moeilijk al die tegenstellingen binnen dat land te begrijpen.  Tegenstelling tussen rijk en arm.  Tussen stad en platteland.  Tussen opposanten en voorstanders.  Tussen technologische vooruitgang en ouderwetse behoudsgezindheid.  Tussen jong en oud.  Tussen het door de staat gepropageerde communisme en het getolereerde vrije markt beleid.  Die nooit eindigende zoektocht bepaalt in grote mate de verleidende aantrekkingskracht van het land.
 
Die zoektocht bracht mij tot uw documentaire.  Ik heb nog maar twee afleveringen gezien.  Maar het volstond om mij opnieuw te doen verlangen.  Ik wou opnieuw mijn koffers pakken en afreizen naar dat land.  De door u gemaakte portretten ontroerden mij in diepe mate.  Alweer kon ik vaststellen dat niet alleen ik op zoek ben naar een antwoord op die vele tegenstellingen.  Ook de Chinezen zijn op zoek.  Op zoek naar een juist antwoord.  Naar een juiste houding.  Niet enkel de bezoeker zoekt.  Ook de gastheer en gastvrouw zoeken.
 
In die eerste aflevering kraakte u.  Tranen welden op bij u.  Toen u op bezoek was bij die jonge kerel.  Die werkte in een atelier, waar nepfruit werd gemaakt.  Nepfruit om in winkels uit te stallen.  In etalages.  Diezelfde jongeman had een droom.  Hij wou schrijver worden.  Maar die droom moest even aan de kant.  Er moest geld verdiend worden.  Voor zijn familie op het platteland.  Daarom was hij naar de stad gekomen.  Daarom had hij zijn droom opgegeven.  Niet enkel bij u kwamen de tranen in de ogen.  Ook bij mij gebeurde dat.  Ik keek en wenste die kerel de Nobelprijs voor Literatuur toe.  Ik wenste hem een groot schrijverschap.  Een schrijverschap, vol van bestsellers. 
 
Niet enkel voor die jongeman vatte ik sympathie op.  Dat deed ik ook voor uw andere gasten.  Zelfs bij die jonge vrouw in haar Ferrari kreeg ik een warm gevoel.  Rijkeluiszoontjes of -dochtertjes, ik heb het er vaak moeilijk mee.  Maar niet nu.  Niet deze keer.  Alle gasten treedt u tegemoet met een begripvolle openheid.  Dat is hartverwarmend.  Door die openheid stellen ook wij ons open.  Laten wij alle mogelijke vooroordelen varen en herpositioneren wij ons.  Uw documentaire laat toe gevormde opinies te herzien.  Opinies mogen niet vastroesten.  Moeten aan continue verandering onderhevig zijn.  Onder invloed van nieuwe informatie moeten wij onszelf toestaan meningen bij te stellen of scherper te stellen.  Uw documentaire geeft ons die mogelijkheid.
 
Als laatste wou ik het nog even hebben over fotografie.  Want dat bent u.  U bent fotograaf.  Een gelauwerd fotograaf.  U hebt al prijzen gewonnen.  Dat verbaast mij niet.  Toch niet als ik kijk naar die enkele foto’s, die in elke aflevering ingelast worden.  Die foto’s zijn meesterlijk magistraal.  Of magistraal meesterlijk.  Zij doen datgene wat foto’s horen te doen.  Zij geven een gebalde synthese.  Van datgene wat voorafging.  In één foto lezen wij het hele verhaal, dat u voordien vertelde.  Beknoptheid, dat bewonder ik ten zeerste.  Jammer genoeg is het een eigenschap, die ik ontbeer.  Ik weid graag uit.  Dat zal u heel waarschijnlijk al afgeleid hebben uit de lengte van deze brief.  Deze kon korter.  Daarvan ben ik mij bewust.  Maar ik zelf wil het niet.  Ik slenter graag rond.  Ook met woorden.  Ook daarin wil ik mij verliezen.
 
Beste Ruben, u neemt mij mee.  Naar China.  U doet mij op een vreemde manier op reis gaan.  Vanuit mijn luie zetel beleef ik China opnieuw.  Het is een blij weerzien.  Sommige vragen krijgen een antwoord bij het zien van uw documentaire.  Maar net zo goed komen nieuwe vragen bovendrijven.  Een ontdekkingsreis eindigt niet.  Nooit.  Die gaat maar door.  Dat is het interessante aan reizen.  Dat is het leuke aan reisdocumentaires.  Voor deze ervaring wil ik u intens danken.
 
Met vriendelijke groeten.
 
Info:

 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen