maandag 20 oktober 2014

Het federaal regeerakkoord. Totaal onevenwichtig. Brief aan Charles Michel.

Beste Charles,
 
Uw regeringsverklaring viel in het water.  Als jongste Belgische premier had u zich heel waarschijnlijk een ander feestje gewenst.  U stond nog maar net op het spreekgestoelte toen Laurette Onkelinx haar duivels ontbond.  Zij vroeg uitleg bij de discutabele uitspraken van Jan Jambon en bij de aanwezigheid van Theo Francken op een aangebrand verjaardagsfeestje.  Ik moet bekennen, vragen is een understatement.  Mevrouw Onkelinx vroeg niet om uitleg, zij riep om uitleg.  Zij schreeuwde.  In die mate zelfs dat u het spreken onmogelijk werd gemaakt.
 
Een kleuterschool, dat is waarmee uw start werd vergeleken.  U kan dat betreuren.  Maar al dat kinderlijke geroep heeft ook zijn voordelen.  Want zoals Johan Cruijff ooit zei, elk nadeel heb zijn voordeel.  Het geroep leidde de aandacht weg van uw regeringsverklaring.  De media focuste enkel op het weinig fraaie schouwspel.  Een kritische ontleding van uw regeringsverklaring door diezelfde media bleef op die manier uit.  U passeerde makkelijk uw eerste kruisverhoor.  Dat moet u gelukkig stemmen.
 
Mij stemt het allerminst gelukkig.  Want een kritische lezing van uw regeerakkoord is meer dan nodig.  Een kritische lezing, dat het onevenwicht uit het akkoord aan het daglicht moet brengen.  Ik weet het, u klopt zich op de borst met dit volgens u evenwichtige akkoord.  Maar daar plaats ik graag en onmiddellijk de nodige vraagtekens bij.
 
De indexsprong.  Mijn eerste vraagteken.  Een cadeau van 2,5 miljard euro van de werknemer aan de werkgever.  Een eenmalige indexsprong noemt u het.  Het effect van die sprong houdt wel in dat alle werknemers twee procent loon verliezen tijdens hun hele loopbaan.  Die sprong werkt zelfs door in de pensioenen.  Johan Vanovertveldt, uw minister van Financiën, noemt die indexsprong zelfs een geschenkje aan de bedrijven dat tot in de eeuwigheid doorwerkt.  Het eenmalige karakter van die indexsprong dient bijgesteld te worden, meen ik dan ook.
Er zouden nochtans redenen zijn voor die indexsprong, zo wordt ons verteld/wijsgemaakt.  Die sprong zou garant staan voor tachtigduizend extra jobs.  Bij het lezen van die bewering vraag ik mij af welke studies en rapporten dergelijke veronderstellingen ondersteunen.  Geen enkel, stel ik dan vast.  Wij moeten vertrouwen op Patrick Dewael.  Hij er van overtuigd dat die jobs er zullen komen.  Blind geloof, dat moeten wij hebben.  Ik weet het niet maar dergelijke beweringen doen mij een beetje denken aan die zogenaamde terugverdieneffecten.  Dat excuus werd in het verleden telkens weer bovengehaald om een discutabele maatregel te verdedigen.  Dat loze excuus moest het debat stilleggen.  Net zoals nu.  Ook het geloof van Johan Vanovertveldt in die tachtigduizend jobs overtuigt mij niet.
 
Terwijl miljarden worden gehaald bij de werknemers via de bedoelde indexsprong worden slechts miljoenen rondgehaald bij speculanten en grote vermogens.  Dat is dan die grote tax shift waarnaar u telkens verwijst.  Maar bij die opbrengst van 400 miljoen euro mogen toch wel enkele kanttekeningen gemaakt worden.  Een behoorlijk groot deel van die 400 miljoen euro bestaat uit de vervroegde betaling van de belasting op de derde pensioenpijler.  Een vervroegde betaling die ook aan de werknemer zal gevraagd worden.  De rest van die 400 miljoen moet komen van de kaaimantaks.  Volgens u zou deze taks 120 miljoen moeten opbrengen maar verschillende fiscalisten betwisten deze geschatte opbrengsten en spiegelen ons minder positieve effecten voor.
 
Een betwiste opbrengst van 400 miljoen euro tegenover 2,5 miljard euro.  Dat durf ik behoorlijk onevenwichtig te noemen.  Een faire en evenwichtige vermogenswinstbelasting had hier rechtvaardig geleken.  Zodat de werknemer echt merkt en voelt dat niet enkel hij de zwaarste lasten moet dragen.  Maar een vermogenswinstbelasting zou een contraproductieve maatregel zijn.  Volgens Bart De Wever zou een dergelijke belasting enkel de kleine spaarders en de gewone werkende mensen treffen.  Wie die kleine spaarder en/of gewone werkende mens is, had ik graag even gezien.  Heel waarschijnlijk is dat iemand, die een Porsche instapt om zich daarna te verontschuldigen met het excuus dat het niet zijn wagen is.
 
Maar er zijn nog ‘cadeautjes’.  Er is de bijkomende lineaire lastenverlaging.  Terwijl studies van de Oeso, het IMF, de Europese Commissie en de Hoge Raad van Financiën het effect van een dergelijke lastenverlaging in vraag stellen, gaat u gewoonweg voorbij aan deze kritiek.  U verwijst die rapporten naar de prullenmand en strooit met gulle hand euro’s uit.  Voor u geen gerichte lastenverlaging voor de laagste en middeninkomens.  Dat zou nochtans het meest jobs en koopkracht opleveren volgens diezelfde studies.  Jobs en koopkracht, ik dacht dat het u daar om te doen was.  Blijkbaar vergis ik mij.
 
De pensioenhervorming.  Mijn tweede vraagteken.  Terwijl u voor een beloofde fiscale hervorming een voorafgaand overleg plant met alle actoren, gaat u bij de pensioenhervorming voortvarend te werk.  Voor de pensioenhervorming acht u voorafgaand overleg niet noodzakelijk.  Bij de uitwerking van deze hervorming hebt u zich kunnen beroepen op het voorbereidende werk van de pensioencommissie onder leiding van Frank Vandenbroucke.  Dat beweert u toch.  Volgens diezelfde Frank Vandenbroucke zijn er nochtans drie randvoorwaarden, waaraan de hele pensioenhervorming moet gekoppeld worden. 
Als u mensen langer laat werken, moeten er uiteraard voldoende jobs zijn.  Niet enkel voldoende maar ook doenbare jobs.  Dat spreekt voor zich, zou u denken.  Maar uw werkgelegenheidsbeleid doet anders vermoeden.  Meer nadruk komt te liggen op flexibilisering en productiviteit.  De werknemer komt onder druk te staan.  Even op adem komen is er niet bij voor diezelfde werknemer want er wordt behoorlijk zwaar gesneden in tijdskrediet en landingsbanen.  Een aangepast werkgelegenheidsbeleid is nochtans noodzakelijk om oudere mensen aan het werk te houden.  Zoniet dreigen zij in de werkloosheid te belanden of op invaliditeit.  Waarin de winst dan schuilt, lijkt mij een terechte vraag.  Die vraag naar een aangepast werkgelegenheidsbeleid had u nochtans kunnen gebruiken als pasmunt in uw onderhandelingen met de ondernemers.  U had aan de vele toegekende miljarden voorwaarden kunnen koppelen.  Dat is niet gebeurd.  Een gemiste kans.
Een tweede voorwaarde is een overlegronde.  Een overlegronde waarin de sociale partners gehoord worden.  Dat overleg zou er komen, zegt u.  Maar de krijtlijnen werden uitgezet door u.  Waarover kan dan nog overlegd worden.  Het vermoeden bestaat dat er enkel nog geschaafd kan worden aan punten en komma’s. 
Over een derde randvoorwaarde was de commissie duidelijk.  Om de volledige pensioenhervorming te financieren en de pensioenen op hun huidige peil te behouden, suggereert de commissie de vermogens te viseren.  Uit uw vorige beleidsmaatregelen weten wij wat u van een dergelijk voorstel denkt.  Volledig uitgesloten, dat is uw oordeel.
 
In een commentaar op uw voorgestelde pensioenhervorming laat Frank Vandenbroucke verstaan dat de klemtoon van het rapport op de loopbaan ligt, niet op de leeftijdscriteria.  Nochtans doet uw communicatie veronderstellen dat de verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd de grootste hervorming is.
 
In mijn brief belicht ik uitgebreid twee bekommernissen.  Dat is evenwel niet alles.  Ik had het kunnen hebben over het drugsbeleid.  Terwijl iedereen het meer en meer eens wordt te stellen dat het drugsprobleem een sociaal probleem is, herleidt u dit probleem louter en alleen tot een crimineel probleem.  Penalisering lijkt volgens u de enige oplossing.  Ik had het kunnen hebben over de radicalisering bij moslimjongeren.  Al weer wordt een te grote nadruk gelegd op bestraffing en wordt preventie in het verdomhoekje geduwd.
 
Ik had het kunnen hebben over de strijd tegen de fiscale en sociale fraude.  Terwijl de sociale fraude tot het belangrijkste takenpakket behoort van staatssecretaris Bart Tommelein, is de strijd tegen de fiscale fraude slechts een klein en beperkt onderdeel van het uitgebreide takenpakket van staatssecretaris Elke Sleurs.  Dat onevenwicht doet mij vermoeden dat de strijd tegen de fiscale fraude niet dezelfde prioriteit zal toebedeeld krijgen als in de vorige regering.
 
Neen, ik kan mij niet verheugen over uw geleverde werk.  Het noodzakelijke evenwicht en het spreiden van de inspanningen over alle schouders is totaal afwezig.  Een tweede zit kan ik u niet geven.  Het herschrijven van een evenwichtig akkoord kan ik niet eisen.  Ik kan enkel hopen dat het verzet en oppositie tegen uw beleid voldoende luid klinkt.  Zodat het gehoord wordt.  Zodat er toch een belletje gaat rinkelen dat u nog heel wat hebt recht te zetten.
 
Bij het lezen van mijn brief zou u kunnen denken dat ik faliekant tegen een pensioenhervorming ben.  U zou kunnen denken dat ik de noodzaak van een strikt begrotingsbeleid met nodige besparingen niet erken.  Indien u tot dat besluit zou komen, kan ik enkel zeggen dat u mijn brief verkeerd las.  Wat ik wel eis, is in beide doelstellingen de nodige, evenwichtige bijsturingen of begeleidende maatregelen.  Want dat mis ik volledig.  Het is daartegen dat mijn protest gericht is.
 
Ik steun dus het protest.  Ik steun het verzet.  Ik zal daarom niet kafferen op vakbonden.  Ik zal daarom niet schelden op stakers.  Neen, ik zal hen begrijpend toeknikken.  Met de glimlach zal ik hun acties ondergaan.  Omdat ik, net zoals hen, overtuigd ben van actie.  Luide actie.  Aanhoudende actie.  Overtuigende actie.
 
Intussen wens ik u alvast veel herbronnende inspiratie.  Want het kan anders.  Blijkbaar bent u bereid tot tegemoetkomingen.  Toch tegenover de werkgevers.  Want enkele proteststemmen vanuit Unizo en VBO volstonden om toch al één maatregel te herroepen.  Het extra maand loon, dat de werkgever zou moeten waarborgen voor een zieke waarnemer, wordt al uitgesteld.  Ik heb het lichte vermoeden dat van dit uitstel ook afstel zal komen.  Wat kan voor de werkgever moet ook kunnen voor de werknemer.  Een herlezing van het regeerakkoord dringt zich op.  Een herlezing met noodzakelijke bijsturingen.  Om dat te realiseren wens ik u tonnen inspiratie toe.

Met vriendelijke groeten.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen